ویژه دانشجویان

آموزش گام به گام نوشتن پروپوزال

یک پروپوزال یا پیشنهاد پژوهش برای تأیید استاد راهنمای خود بسیار مهم است. این مقاله آموزش گام به گام نوشتن پروپوزال بی نقص را برای پیشبرد پژوهش های خود بیان می کند. پررپوزال یا پیشنهاد پژوهش برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی که قصد نوشتن پایان نامه را دارند، مهم ترین پیشنهاد در جهان است.  پروپوزال، خلاصه ای از کار پژوهشی است که، در پایان نامه کارشناسی ارشد یا رساله دکتری خود می خواهید انجام دهید.

پروپوزال یک نقشه راه برای انجام پژوهش است، و مانند هر نوع نقشه ای، هرچه واضح، کامل و با برنامه ریزی دقیق تری باشد، در مسیر اجرای پایان نامه خود بهتر عمل می کنید. در واقع پروپوزال همان چارچوبی است که می خواهید برای اجرای پایان نامه و یا طرح پژوهشی خود از آن استفاده کنید.

پروپوزال چیست؟

همانطور که گفتیم، پروپوزال خلاصه ای است که جزئیات کلی کار شما را نشان می دهد. پروپوزال مشکلی را که شما در حال تحقیق  آن هستید را مشخص می کند، تمام سؤالات پژوهش، اهداف و همچنین منابع و مطالب موردنیاز خود را به وضوح بیان می کند. بنابراین هنگامی که موضوع خود را برای انجام پایان نامه یافتید، اولین کار نوشتن پروپوزال در خصوص آن موضوع و نحوه اجرای پژوهش است و باید به شکلی مسئله و اطلاعات مربوط به آن را در پروپوزال به خوبی تشریح کنید که  نشان دهد که شما اطمینان دارید که رویکرد و ابزار مناسبی برای حل مسئله پیشنهادی خود دارید.

یک پایان نامه خوب، نتیجه نهایی پروپوزال پایان نامه شما است.

مراحل نوشتن پروپوزال

  1. انتخاب موضوع

اولین گام در نوشتن پروپوزال انتخاب موضوع مناسب است. مسئله تحقیق اساساً عبارت است از: موضوعی که به بررسی و شناخت نیاز دارد. انتخاب موضوع، مهم ترین و اصلی ترین و در عین حال سخت ترین مرحله در اجرای هر پژوهشی است. دانشجو یا پژوهشگر زمانی که طرح یک مطالعه پژوهشی را می ریزد، که به مسئله در خور بررسی برخورد کند. زمان نوشتن پروپوزال، شکل دادن به مسئله اساسی تر از حل آن است. زمان انتخاب موضوع، مهم ترین کار این است که نشان دهید مسئله و موضوع مطرح شده شما، ارزش مطالعه و پژوهش بیشتر را دارد.

در انتخاب موضوع نکات زیر  باید رعایت شود:

  • موضوع در ضمن پیوند با پژوهش های پیشین، باید از تکرار آنچه دیگران انجام داده اند، پرهیز کند.
  • موضوع باید مورد علاقه و توجه پژوهشگر (دانشجو) باشد.
  • در حوزه موضوع انتخاب شده، مطالعه و اشراف نسبی داشته باشد.
  • پژوهشگر (دانشجو) توانایی انجام این تحقیق را داشته باشد.
راهم بخوانید...
باید و نباید های ویرایش متون

موضوع پژوهش شما از طریق تدوین عنوان در زمان نوشتن پروپوزال معرفی می شود. از آنجا که اولین آشنایی و ارتباط مخاطب با تحقیق شما، از طریق عنوان صورت می گیرد و فرد با خواندن عنوان، تصمیم می گیرد که بقیه تحقیق شما را بخواند یا آن را کنار بگذارد. تدوین یک عنوان مناسب و جذاب، یکی دیگر از گام های نوشتن پروپوزال پژوهش است.

عنوان پژوهش در هر قالبی (پروپوزال، پایان نامه، طرح پژوهشی و یا مقاله)، بیانگر محتوا و هویت پژوهش است.

  1. مقدمه و ‌بیان مسأله:

مقدمه در واقع فتح بابی برای ورود به مسئله اصلی است. و نوعی توجیه و استدلال در جهت پرداختن به مسئله مورد بررسی است. نکته مهم در مقدمه این است که، طول مقدمه نباید چنان باشد که بر مطلب اصلی یعنی تعریف و بیان مسئله غلبه کند. در واقع شما در بخش مقدمه و بیان مسئله بر اساس مطالعات و مبانی نظری به تشریح مسئله پژوهش می پردازید.

تعریف و بیان مسئله یکی از مهم ترین و در عین حال سخت ترین وظیفه پژوهشگر در مراحل آغازین تحقیق و نوشتن پروپوزال است. زیرا در بیان مسئله است که شما باید نشان دهید به دنبال چه چیزی هستید. هر چه شما قبل از بیان مسئله اقدام به مطالعه ادبیات و پیشینه در مورد آن موضوع داشته باشد، بهتر می­توانید به تشریح مشکل بپردازید. همچنین بهتر می توانید، ویژگی ها و جنبه های مختلف آن را تجزیه و تحلیل کنید.

  1. اهداف و اهمیت پژوهش

این مرحله از نوشتن پرپوزال در حقیقت از دو بخش تشکیل شده است:

الف) پاسخ به این سؤال که «می خواهی چه کنی؟»

ب) پاسخگویی به این سوال که «چه سودی از آن حاصل می شود؟»

پاسخ سؤال اول همان هدف پژوهش است که نشان می دهد، هدف شما از انجام این پژوهش چیست و سؤال دوم را فایده یا اهمیت پژوهش می نامند. هدف پژوهش ناظر بر حرکت اولیه تحقیق است که بر اساس آن پژوهشگر (دانشجو) کار خود را آغاز می کند.هدف پژوهش نقطه ای است که پژوهشگر در ابتدا تعیین می کند و قصد دارد در طول مسیر به آن نزدیک شود.

اهداف پژوهش در پروپوزال به سه بخش هدف کلی، اهداف جزئی و اهداف کاربردی پژوهش تقسیم می شود. اهداف کاربردی در واقع همان منافعی است که پژوهشگر انتظار دارد از پژوهش خود، به شکلی کاربردی بدست آورد. معمولاً در اهداف کاربردی بیان می شود که نتایج قابل انتظار از پژوهش، مورد استفاده چه سازمان‌ها و ارگان‌ها و مراجعی خواهد بود.

راهم بخوانید...
چگونه در خانه با ترجمه متون درآمد داشته باشیم؟

اهمیت و ضرورت پژوهش ناظر بر نتایج مفرضی است که از فرایند پژوهش حاصل می شود. بنابراین در این قسمت از پروپوزال، پژوهشگر (دانشجو) به ضرورت بررسی موضوع انتخابی خود و اهمیت آن در حل مشکل می پردازد تا نشان دهد که ایده و موضوع پژوهشی که انتخاب کرده، ارزش بررسی و توجه را دارد.

  1. فرضیه‌ های پژوهش

گام چهارم در نوشتن پروپوزال تدوین فرضیه های پژوهش است. فرضیه ها گزاره های خبری ساده و روشنی هستند که بر وجود یا فقدان متغیری مشخص دلالت دارد. فرضیه ها ممکن است از ارتباط و همبستگی میان دو یا چند متغیر خبر دهند. فرضیه در واقع راه حل پیشنهادی پژوهشگر برای پاسخگویی به مسئله است. فرضیه ها نیز نقش راهنما دارند و به فعالیت های پژوهشی جهت می دهند.

  1. سؤال‌های پژوهش

گام بعدی در نوشتن پروپوزال، تدوین پرسش های اساسی پژوهش است. بررسی مسئله پژوهش به دلیل کلیتی که دارد، تقریباً امری مشکل است. لذا برای سهولت کار شما باید مسئله را به اجزاء و بخش های کوچکتری به نام پرسش های اساسی تقسیم کنید. بنابراین شما در این بخش مسئله اصلی پژوهش را به پرسش های ویژه و جزئی تقسیم می کنید.

نکته ای که در خصوص تدوین فرضیه و سؤال های پژوهش وجود دارد، این است که ساختار یک پژوهش، بنا بر  انواع آن (بنیادی یا کاربردی) می تواند فاقد فرضیه و یا سؤال پژوهش باشند.

  1. مرور پیشینه پژوهش

در این بخش پروپوزال، باید نشان دهید که در زمینه موضوعی که برای پژوهش خود انتخاب کرده اید، قبلاً چه پژوهش هایی انجام گرفته است و اگر انجام گرفته است آیا به نتایجی دست یافته است. ارتباط و تمایز پژوهش شما با دیگر پژوهش ها چیست. در این قسمت پژوهشگر (دانشجو) می تواند با مراجعه به مقالات، پایان نامه ها و طرح های پژوهشی در داخل و خارج کشور، که در آن حوزه موضوعی انجام شده است مطلع گردد و در بخش پیشینه پژوهش به صورت خلاصه و همراه با ذکر استناد استفاده کند.

در مورد چگونگی درج پیشینه ها درروپوزال، دو شیوه را می توان به کار گرفت: ۱) درج پیشینه ها به ترتیب توالی تاریخی و به طور مجزا. ۲) پیشینه ها در عین حفظ توالی تاریخی، به صورت پیوسته و در قالب مرور متون عرضه می شود.

  1. روش انجام پژوهش

در این مرحله از  نوشتن پروپوزال، باید به طور خلاصه بیان کرد که پژوهش مورد نظر از چه نوع (بنیادی یا کاربردی) است و روش پیشنهادی شما برای انجام پژوهش چیست. پژوهش ها از نظر رویکرد به دو گروه کمی و کیفی تقسیم می شوند. و بر اساس نوع رویکر آن، روش پژوهش تعیین می گردد.

راهم بخوانید...
کاربرد نرم‌افزار SPSS در مدیریت

پژوهش هایی با رویکرد کمی مانند: پژوهش های پیمایشی، تجربی، شبه تجربی، همبستگی، علی پس از وقوع و یا امکان سنجی. پژوهش هایی با رویکرد کیفی مانند: پژوهش های گراندد تئوری، پدیدارشناسی، اقدام پژوهش، مطالعه موردی قوم نگاری و مطالعات تاریخی.

در این بخش همچنین باید جامعه و نمونه مورد نظر که پژوهشگر تصمیم دارد، پژوهش خود را بر روی آنها بررسی کند، معرفی می کند. جامعه پژوهش باید به گونه ای انتخاب گردد که یک یا چند ویژگی مشترک در تمام جامعه مورد نظر وجود داشته باشد. برای انتخاب نمونه می تواند چند روش استفاده کرد به عنوان مثال انتخاب نمونه تصادفی و یا هدفمند( نمونه در دسترس، نمونه معیار و یا خود ساخته) و غیره.

پیشنهاد و معرفی روش و ابزار گردآری داده ها نیز در این بخش از پروپوزال ضروری است. اینکه شما تصمیم دارید برای گردآوری داده های پژوهش از چه روش مناسبی  استفاده کنید. از روش های معمول می توان روش کتابخانه ای، میدانی، آزمایشگاهی و غیره نام برد و از ابزارهای مهم برای گردآوری داده ها می توان به پرسش نامه، مصاحبه، مشاهده، چک لیست، فیش برداری و غیره اشاره کرد.

  1. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات

زمان نوشتن پروپوزال باید نوع نرم افزار آماری و روش های دیگری که قصد دارید جهت تجزیه و تحلیل داده ها از آن استفاده کنید را، پیشنهاد می کنید. از روش های آماری که برای تجزیه و تحلیل داده های استفاده می شود شامل روش ها توصیفی و تحلیلی است.

  1. فهرست منابع و مأخذ:

گام آخر نوشتن پروپوزال با فهرستی از تمام منابع اعم از فارسی و خارجی که در بخش های مختلف پروپوزال از آن ها استفاده شده است به پایان می رسد.

منابع:

حری، عباس (۱۳۹۱).آیین نگارش علمی.

اشرفی ریزی، حسن و کاظم پور، زهرا (۱۳۸۷).روش تحقیق و گزارش نویسی.

امتیاز شما به مطلبی که خواندید!

۰

لایک کنید

لایک
امتیاز کاربر: اولین نفر باشید !

نوشته های مشابه

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا