ویژه دانشجویان

قبل از شروع، به اصول پایان نامه نویسی مسلط شوید

مراحل نوشتن پایان نامه

به عنوان یک دانشجوی کارشناسی ارشد یکی از دغدغه ها برای فارغ التحصیل شدن، تحویل دادن پایان نامه است. اصول پایان نامه نویسی را می‌بایست قبل از شروع کار یاد بگیرید تا بتوانید در طی نگارش پایان نامه این موارد را رعایت کنید و شانس قبولی و گرفتن نمره خوب را بالاتر ببرید. در این مقاله می‌خواهیم مراحل نوشتن پایان نامه را به زبان ساده و گام به گام توضیح دهیم تا به عنوان یک دانشجو بدانید کار را از کجا باید شروع کنید.

کتاب تدوین پایان نامه، رساله، طرح پژوهشی، و مقاله علمی

مراحل نوشتن پایان نامه

بسته به موضوع و رشته‌ای که در آن تحصیل می‌کنید ممکن است مراحلی که در ادامه لیست خواهیم کرد برای شما کمی متفاوت باشد. اما باید بدانید اصول پایان نامه نویسی برای تمام رشته‌های دانشگاهی تا حد زیادی مشابه همدیگر هستند. پس سعی کنید قبل از شروع نگارش پایان نامه مواردی که در ادامه گفته می‌شود را به خاطر بسپارید.

مرحله اول: انتخاب موضوع پایان نامه

یکی از مهم ترین مراحل نوشتن پایان نامه، انتخاب کردن موضوع است. دقت داشته باشید که نگارش پایان نامه ممکن است چندین ماه شما را درگیر کند. به همین خاطر مهم است که موضوعی انتخاب کنید که به آن علاقه دارید. در غیر این صورت بعد از گذشت مدتی، از موضوع انتخابی خسته می‌شوید و دیگر توان جستجو و تحقیق در این حوزه را نخواهید داشت.

موضوعی را انتخاب کنید که به آن علاقه دارید

نوشتن پایان نامه در مقطع کارشناسی ارشد معمولاً حول یک پرسش اساسی تدوین می شود. پس بعد از انتخاب کردن موضوع پایان نامه، باید سوالی مطرح کنید. پژوهشی که روی پایان نامه خود انجام می‌دهید، در واقع تلاش شما برای پاسخ دادن به این سوال خواهد بود.

یک پرسش پژوهشی برای پایان نامه خود مطرح کنید

در نهایت باید مسیر خود را در جهت رسیدن به پاسخ سوال یا سوالاتی که مطرح می‌نمایید طی کنید. ممکن است بسته به موضوع انتخابی، نیاز داشته باشید نظرسنجی‌هایی انجام دهید، آزمایش کنید و یا از پژوهش‌های موجود استفاده کنید تا اطلاعات لازم گردآوری شود.

برای رسیدن به پاسخ، تحقیق و بررسی کنید

معمولاً نگارش پایان نامه کارشناسی ارشد به تنهایی انجام نمی شود. شما می‌بایست دو استاد انتخاب کنید؛ یکی استاد راهنما و دیگری استاد مشاور. این دو نفر گروهی هستند که شما می‌توانید از همراهی‌شان در نگارش پایان نامه خود استفاده نمایید.

اساتید خود را مشخص کنید

شاید بتوان گفت سخت‌ترین بخش از مراحل نوشتن پایان نامه، همین انتخاب کردن استاد راهنما باشد. شما باید بعد از تحقیق و بررسی درباره پیشینه و سطح علمی اساتید، شخصی را انتخاب کنید که وقت کافی برای تخصیص دادن به پروژه شما داشته باشد و بتواند علاوه بر راهنمایی دادن تخصصی درباره موضوع پروژه، به پایان نامه شما نیز علاقه نشان دهد.

راهم بخوانید...
راهنمای مقدماتی کار با انیمیشن در پاورپوینت

مرحله دوم: انتخاب منابع تحقیق

زمانی که کار تحقیق و پژوهش روی موضوع پایان نامه خود را شروع می کنید، قبل از هرچیز باید مطمئن شوید که موضوع انتخابی شما منحصر به فرد و اورجینال است. برای این کار می‌بایست پایان‌نامه‌ها و مقالات منتشر شده در نشریات پژوهشی که به موضوع انتخابی شما نزدیک هستند را مطالعه و بررسی کنید. این ارزیابی اولیه هم یکی از مهم‌ترین مراحل نوشتن پایان نامه به حساب می آید. چرا که می‌توانید از این طریق، ایده کلی و مسیر رسیدن به پاسخ سوال اصلی پایان نامه‌تان را روشن تر ببینید.

پژوهش‌های انجام شده در حوزه انتخابی خود را مطالعه کنید

مرحله بعدی این است که منابع خود را برای ادامه راه مشخص کنید. دو نوع منبع می‌توانند برای نگارش پایان نامه به شما کمک کنند. یک منابع اولیه که معمولاً توسط فردی نگاشته می‌شوند که خالق یک اثر، ایده، داستان، نظریه یا آزمایش است. برای مثال مقاله‌ای که در یک مجله علمی آورده شده یا کتابی که توسط یک نویسنده نوشته شده و ایده‌ها و نتایج جدیدی را برای اولین بار بیان می‌کنند. این منابع، مبانی اولیه و مهمی هستند که وقتی مشغول نوشتن یک تز تحلیلی هستید می‌بایست از آنها استفاده کنید.

منابع نگارش پایان نامه را مشخص کنید

به منابع دیگری که می‌توانید برای گذراندن مراحل نوشتن پایان نامه از آنها استفاده کنید، منابع ثانویه گفته می‌شوند. مطالب، مقالات و کتاب‌هایی که راجع به منابع اولیه نوشته می‌شوند و باعث می‌شود که درک عمیق‌تری از موضوع و سوژه پژوهش داشته باشید. مثلاً کتابی که درباره تحلیل یک مقاله علمی یا یک رمان ادبی نوشته می‌شود.

برای نگارش پایان نامه نیاز است که رفرنس‌های خود را نیز در متن مشخص کنید. چند روش رفرنس‌دهی وجود دارد که رایج‌ترین آنها عبارتند از MLA،APA و شیکاگو. همچنین می‌توانید از نرم افزارهای رایج مدیریت رفرنس نویسی مانند Endnote یا mendeley استفاده کنید. هنگام کار با منابع، مهم است که بتوانید به‌راحتی رفرنس‌ها را درون برنامه‌ای مانند Word جا به جا کنید و تغییر دهید.

راهم بخوانید...
تفاوت پروپوزال و پایان ­نامه چیست؟

مرحله سوم: رعایت اصول پایان نامه نویسی

هر دانشگاه و و هر رشته‌ای، ضوابط و قوانین خاص خود را برای نگارش پایان نامه در نظر می‌گیرند. اما به طور کلی دو نوع نگارش در پایان نامه کارشناسی ارشد وجود دارد. تز کیفی و کمّی. در حالت کیفی، شما می‌بایست پروژه‌ای را تکمیل کنید که به اکتشاف، تحلیل و خلاقیتی جدید می پردازند. معمولاً دانشجوهای رشته‌های علوم انسانی و نظری، این شیوه کاری را پیش می‌گیرند.

کتاب راهنمای گام به گام نگارش پایان نامه انتشارات طحان

به ضوابط و قوانین دقت کنید

در حالت کمّی شما با آزمایش‌ها و اندازه گیری‌هایی رو به رو هستید که منجر به نتایجی می‌شوند. دانشجویان رشته‌های علوم پایه و فنی معمولاً چنین تزی را برای پایان نامه‌های خود در نظر می‌گیرند. پس به غیر از اصول پایان نامه‌نویسی کُلی، که مشمول تمام رشته‌ها و دانشگاه‌ها می‌شود، نوع تز را می‌بایست بسته به رشته تحصیلی خود انتخاب کنید.

مواردی که به طور مشترک در تمام پایان نامه‌ها می‌بایست وجود داشته باشند را در لیست زیر آورده‌ایم:

  • صفحه‌ی عنوان (که معمولاً به صورت طلاکوب روی جلد نسخه چاپی پایان نامه ثبت می شود)
  • چکیده ( یک توضیح کوتاه و خلاصه از چیزی که قرار است در این پایان نامه گفته شود)
  • فهرست مطالب (شماره گذاری شده و به صورت مجزا برای جداول، نمودارها، تصاویر و…)
  • مقدمه (در این بخش می بایست درباره روش‌های تحقیق و تز خود بنویسید)
  • بدنه اصلی مقاله (فصل بندی شده و به تفصیل درباره پرسشی که مطرح کرده‌اید و تحقیقاتی که انجام داده‌اید)
  • نتیجه ( نتیجه گیری‌ای که از مطالعه و پژوهش بر روی این موضوع انجام داده‌اید که به نوعی ماحصل زحمات شما به حساب می‌آید)
  • کتاب‌نامه یا پژوهش‌هایی که در طول مقاله به آن‌ها اشاره‌ شده است
  • ضمایم یا پانویس‌های لازم (فهرست مراجع و اسامی خاص نیز در این بخش آورده خواهند شد)
  • صفحه‌ی امضا (امضاهایی که معمولاً در جلسه دفاع یا بعد از تحویل پروژه گرفته می شوند.)

مرحله چهارم: نگارش پایان نامه

اصلی‌ترین بخش از مراحل نوشتن پایان نامه جایی است که شما ایده اصلی خود را روی کاغذ می‌آورید و سعی در اثبات، رد، تحلیل و بررسی تز خود خواهید کرد. از آنجایی که این فرآیند ممکن است ماه‌ها و حتی تا یک الی دو سال شما را درگیر کند، بهتر است از همان ابتدا یک تقویم برای برنامه ریزی داشته باشید. سعی کنید زمان پایان نگارش خود را چند ماه قبل از موعد تحویل پایان نامه قرار دهید.

برای زمان بندی بهتر، از یک تقویم برنامه‌ریزی استفاده کنید

اگر بخواهید از همان اول به حجم زیاد نگارش و اصول پایان نامه نویسی که باید در حین نوشتن رعایت شود، فکر کنید، احتمالاً ناامید و دلسرد خواهید شد. بهتر است پروژه پایان نامه خود را به قسمت های کوچک تقسیم کنید و روزانه ۴۰۰-۵۰۰ کلمه برای نوشتن بخش هایی از آن وقت بگذارید. نیازی هم نیست از همان ابتدا به فکر رعایت تمام اصول پایان نویسی و نگارش باشید. کافیست نسخه اولیه ایجاد شود. امکان ویرایش و اصلاح پایان نامه همیشه وجود دارد.

راهم بخوانید...
7 گام موثر در تدوین پروپوزال

 

با اساتید راهنما در تماس باشید

بسیاری از دانشجویان، در تمامی مراحل نوشتن پایان نامه با اساتید راهنمای خود در تماس هستند. این مقوله باعث می شود هم اساتید با موضوع تز و مراحل تحقیقات شما آشنایی بیشتری پیدا کنند، هم شما بتوانید از رهنمودهای ایشان استفاده کنید. می دانید که در آخر باید از پایان نامه خود در برابر اساتید راهنما دفاع کنید. هرچه نوع تحقیقات و نگارش شما، به ذهنیت های استاد راهنما نزدیک تر باشد، شانس بیشتری برای جلب نظر ایشان خواهید داشت.

مرحله پنجم: بازخوانی و اصلاح

هرچقدر هم که اصول پایان نامه نویسی را رعایت کنید و طی مراحل نوشتن پایان نامه با استاد راهنمای خود در تماس باشید، باز هم ایرادات و اصلاحاتی به کارتان وارد خواهد بود. به همین خاطر مهم است که در طی این پروسه، صبور باشید و با حوصله تغییرات خواسته شده را روی کار خود اعمال کنید.

می توانید برای آشنایی بیشتر با بایدها و نبایدهای دفاع از پایان نامه، با کسانی که در ترم‌های گذشته تز کارشناسی خود را به انجام رسانده‌اند، مشورت کنید. این افراد یک‌بار مسیری که شما سعی در گذر آن دارید را طی کرده‌اند و می‌توانند تجارب خود را با شما در میان بگذارند. شما چه تجربه‌ای از نگارش و دفاع پایان‌نامه دارید؟ آیا نکته‌ای بوده که بتواند در مراحل نوشتن پایان نامه به شما کمک کرده باشد؟

امتیاز شما به مطلبی که خواندید!

۰

لایک کنید

لایک
امتیاز کاربر: اولین نفر باشید !

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا