ویژه دانشجویان

تفاوت پروپوزال و پایان ­نامه چیست؟

پروپوزال در واقع یک طرح پیشنهادی است که شباهت زیادی با آنچه قبلا در مدرسه به عنوان یک تحقیق انجام می دادید، دارد، اما با روشی متفاوت از آنهاست. از آن طرف هم پایان نامه پژوهشی است که دانشجویان مقطع دکترا و کارشناسی ارشد می‌بایست آن را تهیه کنید. اما تفاوت پروپوزال و پایان ­نامه چیست؟ در این مطلب به طور کامل توضیح خواهیم داد. با مدنویس همراه باشید.

پروپوزال چیست؟

زمانی که پروپوزال می­نویسید بیشتر مواقع باید آن را برای هیئتی از افرادی ارائه دهید. بنابراین در نگارش یک پروپوزال، کاری که شما باید انجام دهید این است که، طرح پیشنهادی خود را با لحنی کاملاً واضح و قانع کننده بنویسید تا مطمئن شوید که مخاطبان، اثر شما واقعاً آن را دوست دارند و علاقه­ مند به مطالعه موضوع بحث شما هستند.

شما باید به مخاطبان خود ثابت کنید، که ایده و طرح پیشنهادی شما دارای اطلاعات ارزشمندی است، که می­ توانند از آنها استفاده کنند. شما باید در پروپوزال از ایده ها و مباحث منطقی استفاده کنید تا ثابت کنید که هیچ دلیلی برای تردید در کار شما وجود ندارد و طرح پیشنهادی شما بهترین راه حل است که می­توان برای حل یک مسئله استفاده کرد.

نحوه نوشتن پروپوزال (پیشنهاد پژوهشی)

نوشتن یک پروپوزال خوب یک مهارت مهم در بسیاری از مشاغل است. دانستن نحوه نوشتن یک پروپوزال قانع کننده و جذاب، برای موفقیت در بسیاری از زمینه­ ها ضروری است. چندین نوع پروپوزال وجود دارد ، مانند پروپوزال علمی و پروپوزال­ های کتاب­، اما هر یک از آنها یک پایه را دنبال می­کنند.

برای دانشجویان تحصیلات تکمیلی (کارشناسی ­ارشد و دکتری)، مهم­ترین طرح پیشنهادی (پروپوزال) در جهان، پیشنهاد پایان­ نامه است. پیشنهاد پایان ­نامه خلاصه ­ای از کار پژوهشی است که می خواهید در پایان نامه کارشناسی ارشد یا رساله دکتری خود انجام دهید.

برای نوشتن پروپوزال چه مراحلی می‌بایست طی شود؟

پروپوزال در واقع شبیه طرح اولیه و پیشنهادی یک پژوهش است که توسط پژوهشگر یا محقق ارکان اصلی آن طراحی و محاسبه شده و به صورت نقشه راه، در آمده است و چنانچه یک استاد راهنما به آن نگاه کند، بتواند پژوهشی را که بر اساس این نقشه شکل می­گیرد، از قبل برای خود تجسم کند. پژوهشگری که قصد تحقیق دارد، ابتدا باید برای پژوهش مورد نظر خود طرح تحقیق بنویسد. طرح تحقیق در واقع چارچوب و نقشه انجام تحقیق است و راهنمای محقق برای عملیاتی کردن و اجرای تحقیق است .

هنگامی که شما در مورد یک موضوع تصمیم گرفتید- که مسلماً سخت ترین بخش کل روند است، جمع آوری مطالب مربوط به پروپوزال پایان نامه شروع می شود.

راهم بخوانید...
چگونه در خانه با ترجمه متون درآمد داشته باشیم؟

نکاتی که در خصوص نگارش پروپوزال باید به آن توجه گردد تعداد صفحات پروپوزال است معمولا کمتر از ۲۰ صفحه می باشد و افعال در جملات پروپوزال باید آینده ­نگر (مضارع) باشند.

اجزای یک پروپوزال

  1. عنوان
  2. مقدمه و ‌بیان مسأله: (معرفی دقیق مسأله یا مشکلی که تحقیق برای حل آن مسئله یا مشکل، طراحی و اجرا خواهد شد)
  3. اهمیت و ضرورت تحقیق
  4. کاربردهای متصور از تحقیق و مراجع استفاده کننده از نتیجه پایان نامه: (این تحقیق در راستای دستیابی به چه اهداف کاربردی انجام خواهد شد و نتایج قابل انتظار مورد استفاده چه سازمان‌ها و ارگان‌ها و مراجعی خواهد بود)
  5. سابقه و پیشینه تحقیقات انجام شده در این زمینه: (اعم از کتاب، مقاله، پایان نامه، رساله و … بر اساس روش ارجاع به منابع در سیستم مأخذ نویسی با توجه به رشته تحصیلی)
  6. اهداف تحقیق: (این تحقیق برای رسیدن به چه اهداف کلی و جزئی طراحی و اجرا خواهد شد)
  7. فرضیه‌ ها یا سوال‌های تحقیق:‌ (‌هر فرضیه به صورت جمله خبری، و هر سوال به صورت جمله پرسشی و بر اساس اهداف تحقیق ارائه شود)
  8. جنبه نوآوری و جدید بودن پژوهش
  9. روش انجام تحقیق: (بنیادی، نظری، کاربردی و …)
  10. روش اجرای تحقیق: (به اختصار توضیح داده شود)
  11. روش و ابزار گردآوری اطلاعات: (روش میدانی، کتابخانه‌ای و غیره) (ابزار: پرسشنامه، مصاحبه، مشاهده، آزمون، فیش، نمونه ‌برداری و غیره)
  12. قلمرو تحقیق از ابعاد موضوعی، زمانی، مکانی
  13. معرفی جامعه و نمونه تحقیق
  14. روش تجزیه و تحلیل اطلاعات
  15. فهرست منابع و مأخذ: (فارسی و غیرفارسی)

پایان نامه چیست؟

پایان نامه (تز، رساله)، گزارش علمی، مدون و مفصل از پژوهشی است، که دانشجویان مقاطع کارشناسی ­ارشد و دکتری برای تکمیل تحصیل خود در این دوره ­ها، به عنوان مجوزی برای اخذ مدرک تحصیلی انجام می دهند. معمولاً گروهی از استادان راهنما و مشاور بر فرایند نگارش پایان نامه نظارت دارند و در پایان نیز، داوران متن نهایی پایان نامه را مطالعه و در نهایت آن را تایید یا خواستار اصلاحاتی در پایان نامه می­ شوند. گام اول در نوشتن یک پایان نامه خوب، بررسی ایده های خوب است.

هر پژوهش یک محور کانونی دارد که فعالیت های پژوهشگر در فرایند تحقیق، حول همین محور می­چرخد. این محور همان موضوع اصلی پژوهش است. موضوعی که از ابتدا تا انتهای تحقیق حضور دارد و همچون رشته ­ای نامرئی، گام ­های پژوهش را به هم پیوند می­دهد. انتخاب موضوع به نحو قابل توجهی مسیر حرکت پژوهشگر و گام های بعدی او را تحت تاثیر قرار می­ دهد. پروپوزال و پایان نامه شباهت هایی به هم دارند اما در واقع تفاوت های مهمی دارند. در ادامه درباره تفاوت پروپوزال و پایان ­نامه بیشتر خواهیم گفت.

راهم بخوانید...
از اصول ترجمه چه می دانید؟ راهنمای کامل اصول ترجمه

نکات مهمی که در تدوین پایان نامه وجود دارد به صورت فهرست­ وار عبارتند از:

نخست آنکه بخاطر داشته باشید، انتخاب موضوعی مناسب سهم بسزایی در موفقیت پایان نامه دارد. موضوعی مسئله محور که حدود و دامنه آن به خوبی تعریف شده باشد. در تدوین پروپوزال هر چه مسئله مورد نظر با دقت و شفافیت بیشتری تبیین شود، مسیر پیش رو روشن تر خواهد بود.

ساختار پایان نامه

نوشته های علمی به ویژه پایان نامه ها و رساله های پژوهشی دارای سه بخش اصلی هستند که شامل:

  1. صفحات مقدماتی
  2. متن اصلی
  3. صفحات انتهایی

صفحات مقدماتی

صفحات مقدماتی نوشته های علمی (پایان نامه، رساله دکتری) به ترتیب عبارتند از:

  • صفحه بسم ا…
  • صفحه عنوان
  • صفحه تقدیر و تشکر
  • صفحه تقدیم
  • فهرست مندرجات
  • فهرست جدول­ ها
  • فهرست شکل­ ها
  • فهرست نمودارها
  • چکیده

متن اصلی

متن اصلی پایان نامه­ ها، به طور کلی در پنج فصل تدوین می­شوند. فصل اول پایان نامه جایگاهی برای تبیین بیان مسئله، اهمیت و ضرورت تحقیق و پرسش ها یا فرضیه ها است. بنابراین باید در توضیح دقیق و روشن هریک از این مولفه ها بکوشید. به طور کلی فصل اول (معرفی پژوهش) به معرفی پژوهش می­پردازد و و به طور کلی شامل موارد ذیل می­باشد:

  • مقدمه
  • بیان مساله
  • تعریف مساله
  • تعاریف منطقی و عملیاتی اجزاء مساله
  • پرسش­های اساسی
  • اهداف و فایده پژوهش
  • فرضیه­ها
  • متغیرها

فصل دوم

معمولاً فصل دوم به مرور مبانی نظری و پیشینه پژوهش اختصاص دارد، و باید با نگاهی تحلیلی، به تعاریف و پیشینه­ها بپردازید و جایگاه تحقیق خود را در مجموعه دانش مشخص سازید. فصل دوم (مبانی نظری و پیشینه پژوهش) نیز شامل موارد ذیل است:

  • مبانی نظری در حوزه تحقیق
  • پیشینه های تحقیق (پیشینه تحقیق در ایران و پیشینه تحقیق در خارج)

فصل سوم

فصل سوم، جایگاهی برای توضیح روش مورد استفاده برای گردآوری داده ­ها و چرایی انتخاب آن برای انجام پژوهش است. مطالب اصلی فصل سوم پایان نامه (روش تحقیق و گردآوری اطلاعات)، به ترتیب به مفاهیم ذیل اختصاص دارد:

  • روش تحقیق و توجیه اعتبار آن
  • جامعه تحقیق
  • نمونه
  • ابزار گرداآوری اطلاعات
  • روش تجزیه و تحلیل داده­ ها (یافته­ های پژوهش)

فصل چهارم

فصل چهارم نیز به تبیین و تجزیه و تحلیل یافته­های پژوهش می ­پردازد. مطالب اصلی فصل چهارم پایان­ نامه یعنی، «تجزیه و تحلیل یافته­ های پژوهش» به مفاهیم ذیل اختصاص دارد:

  • تجزیه و تحلیل یافته ­ها
  • مقدمه
  • دموگرافی پژوهش
  • پرسش­های اساسی
  • فرضیه ­ها
راهم بخوانید...
راهنمای کامل رسم چارت سازمانی در اکسل

در نهایت فصل پنجم، امکانی برای ارائه تفسیرهای دانشجو (پژوهشگر) از یافته ­های به دست آمده و پاسخ به پرسش­های پژوهش  همچنین کاربردهای نظری و عملی و پیشنهادات پژوهش است. به این ترتیب فصل پنجم (نتیجه گیری، بحث نظری و پیشنهادها)، شامل سرفصل ­های ذیل است:

  • نتیجه گیری و بحث نظری
  • پیشنهادها (پیشنهادهای اجرایی و پیشنهادهایی برای پژوهش های آینده)

صفحات انتهایی

و در نهایت صفحات انتهایی پایان نامه، شامل موارد ذیل است:

  • فهرست منابع (منابع فارسی و منابع لاتین)
  • پیوست ­ها

تفاوت پروپوزال و پایان نامه

با توجه به تعاریفی که برای این دو مفهوم ارائه شد، تا حدود زیادی تفاوت پروپوزال و پایان ­نامه را روشن نمود. از جمله تفاوت پروپوزال و پایان ­نامه می توان به موارد ذیل اشاره کرد:

  • متن اصلی پایان­ نامه به صورت کامل و پنج فصل تشکیل شده است، در صورتی که پروپوزال فصل بندی نمی ­شود.
  • پایان­نامه شامل بخش­ های یافته ها و تجزیه و تحلیل و بحث­های نظری است، اما پروپوزال فقط یک طرح پیشنهادی است برای چگونگی انجام مراحل پژوهش.
  • در پروپوزال زمان افعال مضارع است در حالی که در نگارش پایان نامه افعال گذشته استفاده می­شود.
  • پایان نامه در نهایت به صورت کتابچه حداقل ۱۰۰ صفحه­ ای در چند نسخه چاپ و در اختیار اساتید راهنما، مشاور و کتابخانه دانشگاه خواهد شد، در حالی که پروپوزال یک گزارش علمی با تعداد صفحات محدود و همچون نقشه راه است که ساختار پژوهش را مشخص می­کند که الزاماً به پایان نامه ختم نمی ­شود.
  • پایان­ نامه جزء واحدهای درسی محسوب می ­شود که دانشجویان کارشناسی ارشد و دکتری جهت فارغ ­التحصیلی و دریافت مدرک موظف به پاس کردن آن هستند.
  • پایان­ نامه شامل صفحات ابتدایی (صفحات تشکر، تقدیم، چکیده و فهرست مطالب) است، در صورتی که پروپوزال فاقد این موارد است.
  • پایان ­نامه شامل آزمون­ های آماری و تحلیل­ های یافته است در صورتی که در پروپوزال شامل آزمون­ های آماری نمی ­شود.
  • پایان­ نامه یا رساله در نشستی (جلسه دفاع)، که با حضور دانشجو، استادان راهنما، مشاور و داوران و همچنین در حضور نماینده تحصیلات تکمیلی دانشگاه برگزار می ­شود، مورد ارزیابی قرار می­ گیرد، اما پروپوزال الزامی در برگزاری جلسه دفاع ندارد.

امتیاز شما به مطلبی که خواندید!

۰

لایک کنید

لایک
امتیاز کاربر: اولین نفر باشید !

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا