ویژه دانشجویان

از اصول ترجمه چه می دانید؟ راهنمای کامل اصول ترجمه

برای برقراری ارتباط با مردمان کشورهای دیگر به عنوان یک مترجم لازم است مهارت های ترجمه را کسب کنید. چراکه هر کشوری زبان مخصوص به خود را دارد. آشنایی با زبان های مختلف نیازمند یادگیری و فعالیت به عنوان یک مترجم نیازمند رعایت اصول ترجمه است. حال ممکن است کار ترجمه توسط یک فرد بدون تحصیلات آکادمیک صورت بگیرد یا یک مترجم که تمام روش های استاندارد ترجمه را در دانشگاه فرا گرفته است. در این مطلب سعی داریم به شما درباره اصول ترجمه اطلاعاتی را ارائه دهیم که به طور یقین در پیشرفت شما کارساز خواهد بود.

یکی از لذت بخش­­ ترین کارها در زندگی امروزی شناخت زبان های مختلف در دنیاست. کار ترجمه این اشتیاق شما را دوچندان خواهد کرد. زمانی که بتوانید به راحتی متون، انواع فیلم و حتی مکالمات روزمره مردم جهان را متوجه شوید ارتباط و گفتگویی ماندگار را با آنها تجربه می ­کنید.

چنانچه فرد علاقمند به کار مترجمی از روش‌های اصولی پیروی نکند یا از ضعف‌ها و امکانات خود آگاهی کافی نداشته باشد. مطمئن باشید در همان ابتدای کار با چالش ­ها و سردرگمی­ های بسیاری روبرو خواهد شد. درواقع مترجم هر چقدر در کار ترجمه متون، مهارت بیشتری به ­دست بیاورد، از پیشرفت خود راضی و امیدوار می شود. این رضایت از طرف مخاطبان هم منعکس می شود. بنابراین اطلاع از اصول ترجمه و آگاهی از جنبه ­های مختلف آن باعث افزایش اعتماد به نفس و رسیدن به مراتب بالاتر کاری را برای مترجم به دنبال خواهد داشت. در ادامه مطلب با مدنویس همراه باشید تا اصول ترجمه خوب را بشناسید.

  • اولین اصل از اصول ترجمه

زمانی که قصد دارید متنی رو چه به صورت شفاهی یا کتبی ترجمه کنید. به این موضوع توجه داشته باشید که ممکن است آن متن تنها یک کلمه، عبارت کوتاه یا جمله باشد. جمله جزء مهم‌ترین ساختار در بحث ترجمه به حساب می آید. در صورتی که واژه یا عبارت شامل نهاد، پیام و گزاره مشخصی است. به همین خاطر در اصول ترجمه هنگامی که با ساختاری ویژه در زبان مبدأ روبه رو می شوید تنها با یافتن نهاد و گزاره، کار خود را شروع کنید. در اصطلاح زبان شناسی به زبان مبدأ ST می گویند.

این نکته را فراموش نکنید که به هنگام بررسی ترجمه براساس جمله باید به بعضی از مسائل توجه کافی داشت. در واقع این موضوع به مواردی همچون مفهوم پیام در جمله های قبلی و بعدی، رابطه بین گوینده و مخاطب، استعاری یا ضمنی بودن معانی، پنهان ماندن نیت اصلی یا در خفا بودن منظور اصلی گوینده، عناصر غیر زبانی مثل موقعیت مکانی و زمانی بستگی دارد.

  • دومین اصل

اگر به مقوله تجزیه ساختاری در آموزش های تخصصی خود توجه کرده باشید، به طور حتم به درستی آن را انجام می دهید. مترجم زمانی می تواند در ترجمه حرفه ای عمل کند که شناخت صحیحی از فرهنگ و محیط زبان مقصد و هدف اصلی متن داشته باشد. در واقع آنالیز کلام یکی از مهمترین اصول ترجمه محسوب می شود.

راهم بخوانید...
فرمول sum در اکسل

نهاد به قسمتی از جمله می گویند که به شکل اسم یا ضمیر، اطلاعاتی درباره شی یا فردی می دهد. گزاره هم به اطلاعاتی گفته می شود که بصورت فعل درباره نهاد اعلام می گردد. برای مثال ibrarians organize کتابداران سازماندهی می کنند و Birds fly پرندگان پرواز می کنند. کلمات Librarians و Birds نهاد و افعال work و fly گزاره هستند.

بنابراین یافتن پیام ظاهری جملات نیازمند تحلیل و تجزیه اصولی است. ابتدا بایستی اجزای جمله را به نهاد و گزاره تقسیم کرد. توجه کنید که تقسیم بندی جملات طولانی به اندازه دو، سه سطر  یا بیشتر در ترجمه از اهمیت ویژه ای برخوردارند. نگران این موضوع نباشید. فقط باید این را بدانید که هر جمله به طور کلی از همان نهاد و گزاره تشکیل می شود.

طولانی بودن جملات به خاطر این است که در قسمت نهاد یا گزاره، اسم را با استفاده از یک یا چند صفت و حرف تعریف توصیف کرده اند. این مورد به صورت فعل با استفاده از یک یا چند متمم، قید و مفعول در قسمت گزاره نیز گسترش می یابد. برای مثال در جمله کتابداران سازماندهی می کنند می توان به این شکل آن را گسترش داد که این طور بنویسید:

کتابداران کتاب های مختلف را در کتابخانه با موضوع هایی مثل روانشناسی، اقتصاد، ادبیات و … سازماندهی می کنند تا مراجعه کنندگان به راحتی آنها را پیدا نمایند.

اگر به جمله بالا نگاه کنید اساس جمله و پیام اصلی آن از طریق همان دو کلمه کتابداران و سازماندهی کردن تشکیل می شود. بقیه کلمات به تنهایی یا گروهی، نقش تکمیل اطلاعات بیشتر درباره نهاد و گزاره را به عهده دارند.

  • سومین اصل

زمانی که مترجم نهاد و گزاره را مشخص می کند. در واقع پیام جمله براساس معانی آن برایش روشن می شود. حالا نوبت به ترجمه جمله به زبان مقصد است. البته برای جمله های طولانی با کلمه های زیاد بهتر است ابتدا واژه های ناشناس، مهم و همنشین مشخص شود. برای این کار بهتر است در برگه ای جداگانه آن ها را یادداشت کرده یا در متن با رنگ دیگری علامت گذاری کنید. اگر این کلمات به صورت استاندارد در کنار یکدیگر قرار بگیرند، اصطلاح واژه همنشین یا Collections به آنها گفته می شود.

راهم بخوانید...
موفقیت در شروع کار ترجمه

البته باید به واژه ها و اصطلاحات جدید در زبان مبدأ و مقصد توجه کافی داشته باشید. در مورد جمله کوتاه امکان یافتن پیام به آسانی وجود دارد. اما در جملات بلند با یکی دو بار خواندن آنها می توانید کلمات جدید و خاص را پیدا کنید. برای راحتی کار بهتر است از یک یا چند فرهنگ دو زبانه مثل انگلیسی به فارسی، فارسی به انگلیسی یا سایر زبان ها کمک بگیرید. این ابزار ترجمه با آوردن معانی لغات و عبارت کمک خوبی برای شما در کار مترجمی به حساب می آیند. به عنوان مثال:

علیرغم اینکه : notwithstanding the fact that

to depend on  : بستگی داشتن به

جداگانه ،خاص، ویژه، مخصوص، معین : special

مزایا، حقوق، پاداشها، فوائد : Benefits

  • چهارمین اصل

مترجم نباید به معانی جملاتی که از قبل در ذهنش ماندگار شده برای همیشه تکیه کند. همه عبارات یا جمله ها در متون یا فیلم ها یک معنی مشترک را نمی دهند. برای مثال کلمه party به معنی مهمانی است. اما همین کلمه در عبارت third party یعنی شخص، در اصطلاح French Socialist Party معنی حزب را می دهد. بنابراین خیلی از کلمات و عبارات ممکن است معانی دیگری داشته باشد که مترجم از آنها بی خبر است.

حتی بعضی از واژه ها چندین معنای جدید دارند. مثل کلمه record که با صفحه، سابقه، ضبط کردن برایتان شناخته شده اند. درحالی که در متن های جدید انگلسی با واژه هایی مثل بیشترین، بالاترین و بی سابقه در فارسی ترجمه می شوند. فعل live بیشتر با افعال زندگی کردن، جان سالم بدر بردن و زنده ماندن معنی می شوند. اما امروزه با معنی جدید زنده برای پخش مستقیم از رسانه ارتباطی کاربرد دارند. همچنین فعل to charge در مفهوم کلی با حساب کردن و شارژ کردن به فارسی ترجمه می شود. در صورتی که معنای جدید آن با مفهوم «متهم کردن» به کار می رود.

  • پنجمین اصل

در بعضی از مواقع به هنگام ترجمه با عبارت هایی مواجه می شوید که مانند واژه ها جدید و متفاوت هستند. چند عبارت به صورت یک گروه یا اصطلاح خاص معانی ویژه ای پیدا می کنند. ممکن است ظاهر این عبارات برایتان آشنا باشد اما وقتی متوجه مفهوم آنها می شوید که با معنی اولیه متن اصلی شما همخوانی ندارد.

راهم بخوانید...
بهترین فونت برای تایپ

برای مثال فعل let را با معنی گذاشتن یا اجازه دادن، کلمه cat : گربه، out of : بیرون از، bag یعنی کیسه یا توبره در ترجمه انگلیسی به فارسی می شناسیم. اما در عبارتی خاص با کنارهم قرار گرفتن گروهی آنها کاملا تعریف متفاوتی خواهید داشت. از همنشینی این واژه ها و افعال به معنی عبارتی لو دادن یک راز،  سرّی را فاش کردن و در رفتن حرفی از دهن کسی از روی بی مبالاتی خواهید رسید.

یک مترجم تازه کار در اینجا با دو مشکل روبرو می شود. اول اینکه در متن مبدأ تشخیص این اصطلاحات و پیدا کردن معانی صحیح در زبان مقصد دشوار است. بنابراین اگر این فرد از قبل با این عبارات آشنایی کافی نداشته باشد، امکان بررسی آن در یک جمله یا گفتگو به بی ربط بودن معانی واژه ها بستگی خواهد داشت. ابتدا مترجم جمله Be careful not to let the cat of the bag  با معنی مواظب باشید نگذارید گربه از کیسه خارج شود برایش تداعی می شود. در صورتی که حرفی از گربه و کیسه رد و بدل نشده است. مترجم بخاطر شک و شبهه ایجاد شده به دنبال فرهنگ لغت می رود. وی متوجه می شود که ترکیب این کلمات در یک عبارت یا معنی متفاوتی را در متن به خواننده القا می کند.

  • ششمین اصل

آشنایی مترجم با گرامر و معلومات دستوری زبان اصلی در کار ترجمه بسیار مؤثر است. برای مثال جمله «تو باید بروی» در فارسی به یک معنا است اما در زبان انگلیسی با  جملات you must go، you are supposed to go  و you have to go مواجه می شوید. تشخیص به موقع و پی بردن به معانی نهفته در جملات از مهم ترین اصول ترجمه به شمار می رود.

امتیاز شما به مطلبی که خواندید!

۰

لایک کنید

لایک
امتیاز کاربر: اولین نفر باشید !

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

دکمه بازگشت به بالا